Ciklus predavanja: Paralele u kulturi Francuske i Srbije – književnost, slikarstvo i muzika

Galerija Matice srpske u saradnji sa Francuskim institutom u Srbiji – ogranak u Novom Sadu povodom obeležavanja Meseca frankofonije 2015. godine, priređuje ciklus predavanja Paralele u kulturi Francuske i Srbije: književnost, slikarstvo i muzika.
Ciklus predavanja će se realizovati petkom u 18.00 sati u Galeriji Matice srpske a čine ga tri predavanja renomiranih stručnjaka iz oblasti istorije kulture i umetnosti sa novosadskog i beogradskog univerziteta.

6. mart 2015. u 18 sati
Srpski čitalac u doba prosvetiteljstva i francuska književnost
Predavač: prof. dr Mirjana D. Stefanović, Odsek za srpsku književnost Filozofskog fakulteta Univerziteta u Novom Sadu

Veoma popularna u čitavoj Evropi XVIII stoleća, francuska književnost dolazila je do srpskog čitaoca u originalu i u prevodu, najčešće s izvornika. Uticaj francuske kulture uopšte, pre svega, književnosti i muzike, od treće generacije srpskih pisaca (1780–1790), u doba jozefinizma, otvorio je srpsku kulturi ka učenju jezika, a francuzomanija se ogledala u sve većem broju privatnih učitelja ovog jezika, plesa i muzike. Srbi pišu i priručnike za učenje francuskog, hvale se svojim poznavanjem galske kulture. Pavle Julinac prevodi dva francuska pisca, od kojih je Marmontelov Velizar ostao u tom prevodu popularno delo i tokom XIX stoleća Dositej Obradović vapi za prevodom Fenelonovog Telemaha, prevodi Marmontelove pripovetke; Grigorije Trlajić s francuskog daje Srbinu Florijanovog Numu Pompilija; u Novom Sadu, zaslugom Emanuila Jankovića otvara se 1790. godine francusko-nemačka knjižara; o novom ukusu peva srpski građanski pesnik u svojim pesmaricama. I emancipacija žene u srpskom društvu dolazi s francuskim ukusom, s razvojem svesti o obrazovanoj dami i moći jednake muškarcu; kao da se među Srpkinjama uvrežila francuska poslovica: „Što žena hoće, Bog hoće.“

13. mart 2015. u 18 sati
Uticaji francuske umetničke muzike na srpsku umetničku muziku u XX veku
Predavač: prof. dr Ira Prodanov, Katedra za muzikologiju i etnomuzikologiju Akademije umetnosti Univerziteta u Novom Sadu

Kada se govori o uticajima francuske kulture na srpsku, obično se najpre pomisli na oblast likovne umetnosti ili književnosti. Tako govor o našim slikarima ili književnicima koji su boravili i učili u Parizu, često po strani ostavlja naše muzičare, kompozitore ili muzičke teoretičare, koji su u značajnoj meri doprineli približavanju dve zemlje, Francuske i Srbije. Međutim, upravo je muzička umetnost onaj prostor koji pokazuje izvanredno bogatu riznicu primera koji svedoče ne samo o uticajima francuske muzike na srpsku, već na značajan doprinos naših muzikologa u istraživanju nje same. U predavanju će biti predstavljeni najpre primeri izdanja naših muzikalija koje su početkom XX veka često štampane dvojezično, na srpskom i francuskom jeziku, potom najvažniji francuski pedagoški priručnici koji se rado upotrebljavaju u nastavi muzike u nas, kao i značajne studije o različitim fenomenima ili kompozitorima francuske muzike čiji su autori srpski muzikolozi i muzikološkinje. Konačno, pored navođenja najvažnijih srpskih muzičkih stvaralaca koji su se školovali ili boravili u Francuskoj, biće predstavljeni opusi Miloja Milojevića (1884 – 1946), Dušana Radića (1929 – 2010) i Dejana Despića (1930), kao svedočanstva da su elementi francuske muzike, posebno impresionizma, trajno bogatili našu umetničku muziku čitavo stoleće koje je za nama.

20. mart 2015. u 18 sati
Pariske godine Save Šumanovića – moderan Pariz, klasičan ŠumanovićPredavač: prof. dr Jasmina Čubrilo, Odeljenja za istoriju umetnosti Filozofskog fakulteta Univerziteta u Beogradu

Sava Šumanović (1896-1942) pripada prvoj generaciji slikara koji su se posle prvog svetskog rata sa ovih prostora uputili ka Parizu radi daljeg školovanja. Šumanović će tokom treće decenije XX veka tri puta boraviti u Parizu: od jeseni 1920. do leta 1921. godine; od 1925. do 1928. godine i konačno od oktobra 1928. do marta 1930. godine što će ujedno biti i njegov poslednji boravak u ovom gradu. Analiza Šumanovićevih slika iz dvadesetih godina koje se nalaze u kolekciji Galerije Matice srpske biće povod za razgovor o značenju i mestu umetnosti i svakodnevice Pariza u životu i radu umetnika koji dolazi iz druge sredine, o pogledu drugog, o želji da se bude moderan i prihvaćen, o (ne)mogućnostima integracije u boemsku i internacionalnu ali parisku umetničku scenu, konačno o procesima artikulisanja Šumanovićevog ’stila’ i o paralelnih im procesima konstruisanja identiteta.